Ekonomi

Ekolojik şehir ‘neom projesi’nde ‘öldürme izni’ iddiası

Suudi Arabistan’da onlarca Batılı şirketin desteğiyle inşa edilen ekolojik dikey şehir projesi “Neom” için çölde başlatılan çalışmalar devam ederken, eski bir istihbarat yetkilisi İngiliz yayın kuruluşu BBC’ye verdiği bilgide “Suudi güvenlik güçlerine öldürme izni verildi” iddiasında bulundu.

BBC Türkçe’de yer alan habere göre, Suudi Arabistanlı eski albay Alenazi, Neom adı verilen proje kapsamındaki The Line (Hat) isimli dikey şehrin inşası için bölgedeki köylüleri evlerinden çıkarma emri aldığını söyledi. Evini terk etmeyi reddeden bir kişi vurularak öldürüldü. Suudi hükümeti ve Neom projesi yetkilileri bu iddialarla ilgili sorulara yanıt vermeyi reddetti.

Resmi açıklama ile karşılaştırma tutmuyor

500 milyar dolar değerindeki Neom projesi, 2030 Suudi Vizyonu adı verilen stratejinin bir parçası. Burada amaçlanan şey, Suudi ekonomisinin petrole bağımlılığını azaltmak. Projenin merkezindeki The Line ise otomobillerin giremediği, 200 metre genişliğinde ve 170 kilometre uzunluğunda bir yerleşim hattı olarak tasarlandı. Henüz 2,4 kilometrelik kısmı tamamlanabilmiş olsa da, 2030’a kadar inşasının bitirilmesi planlanıyor.

Suudi veliaht prensi Muhammed Bin Selman, Neom’un inşa edileceği bölge için mükemmel bir ‘boş tuval’ nitelemesinde bulundu. Hükümetten gelen açıklamalara göre 6 binden fazla kişi bu hat üzerindeki evlerini boşalttı ve başka yere taşındı. Ancak İngiltere’deki insan hakları kuruluşu ALQST’nin tahminlerine göre bu sayı çok daha fazla.

BBC’nin incelediği uydu görüntülerinde, tahliye gerçekleşen üç bölgede (Al Khuraybah, Sharma ve Gayal) okulların, evlerin ve hastanelerin haritadan silindiği görülüyor.

Tapu görevlilerini içeri almayan Huveyti vurularak öldürüldü

Geçen yıl İngiltere’ye kaçan eski Suudi ordu subayı Alenezi, Nisan 2020’de The Line’ın 4,5 kilometre güneyinde Al Khuraybah bölgesini boşaltması emrini aldığını belirtti. Buradaki köylerde yaşayanların çoğu Huveytat aşiretindendi.

Eski albay Alenezi’ye gelen talimatlarda, Huveytatların arasında çok sayıda ‘isyancı’ olduğu ve ‘(tahliye emrine) karşı çıkmaya devam edenlerin öldürülmesi gerektiği, evlerinde kalan herkese ölümcül güç uygulanması için izinlerin verildiği’ yönünde ifadeler yer aldı. Eski albay, BBC’ye yaptığı açıklamada, sağlığını bahane ederek söz konusu görevi üstlenmediğini ancak yine de operasyonun gerçekleştiğini anlattı.

Bu emirden bir gün sonra evinin değerini belirlemek için gelen tapu görevlilerini içeri almayan Abdurrahim el Huveyti vurularak öldürüldü. Aynı kişi vurulmadan önce sosyal medyada tahliye emrine itiraz eden birçok video paylaşmıştı.

Zorunlu tahliyeye karşı çıkan 5 kişi idama mahkum edildi

Suudi güvenlik yetkilileri El Huveyti’nin güvenlik güçlerine ateş açtığını ve onların da karşılık vermek zorunda kaldığını belirten bir açıklama yaptı. İnsan hakları kuruluşları ve BM ise adamın yalnızca evini terk etmeyi reddettiği için öldürüldüğünü savundu.

BBC, Albay Alenezi’nin ölümcül güç kullanımına resmi olarak izin verildiği iddiasını doğrulayabilmiş değil. Suudi istihbarat teşkilatının çalışmalarını takip eden bir kaynak ise Alenezi’nin iddiasının projeyle ilgili verilen talimatların geneli ile aynı doğrultuda olduğu görüşünü paylaştı. Kaynak, aynı zamanda Alenezi’nin böyle bir emir alacak düzeyde yetkiye sahip olduğunu vurguladı.

BM ve ALQST’nin açıklamalarına göre, en az 47 kişi de zorunlu tahliyeye karşı çıktıkları için gözaltına alındı. Birçoğuna terörle bağlantılı suçlamalar yöneltildi. ALQST bu kişilerden 40’ının hâlâ hapiste olduğunu, aralarından beşinin idama mahkum edildiğini kaydetti.

Birçoğu El Huveyti’nin ölümü sonrası sosyal medyada yas mesajları paylaştığı için gözaltına alındı. Suudi yetkililer, tahliye talimatı verilenlere tazminat önerildiğini söylese de ALQST verilerine göre köylülere söz verilenin çok altında ödeme yapıldı. Albay Alenezi’ye göre Huveytat’lara yönelik sert adımların arkasındaki sebep, Neom’un, Muhammed Bin Selman’ın planlarının merkezinde olması.

“Proje ilerlesin diye insanların boğazına yapışamazsınız”

Neom kapsamındaki bir kayak merkezi projesinin eski yöneticilerinden olan Andy Wirth, ülkesi ABD’den bu işe başlamak üzere ayrılmasına birkaç hafta kala Abdurrahim El Huveyti’nin ölümünden haberdar olduğunu söyledi. Wirth, çalışanlarına işin aslını tekrar tekrar sorsa da bu konuda yeterli bir yanıt alamadığını belirtti.

“Projede ilerleme sağlamak adına oradaki insanların boğazına yapışamazsınız” diyen Wirth, proje yönetimine inancını kaybettiği için bir yıl sonra işi bıraktı.

2022’de The Line kapsamındaki 100 milyon dolarlık bir projeden çekilen İngiliz arıtma şirketi Solar Water’ın CEO’su Malcolm Aw da yaşananları sertçe eleştirdi. Yerel halkın zenginlik olarak düşünülmesi gerektiğini söyleyen Aw, “Onları evlerinden atmaya çalışmadan önce proje konusunda tavsiyelerini almalısınız” ifadelerini kullandı.

Zorla yerinden edilenler ne söylüyor?

Köylerini terk etmek zorunda kalanlar, gözaltındaki akrabalarını daha da tehlikeye atmaktan korktukları için yabancı medyaya konuşmak istemedi. BBC de 2030 Suudi Vizyonu kapsamındaki bir başka bölgede evlerini terk etmek zorunda kalanlarla konuştu. Batıdaki Cidde’de yürütülen proje nedeniyle 63 mahallede bir milyondan fazla insan evlerinden edildi.

Burada opera salonları, lüks alışveriş merkezleri, özel konutlar, spor alanlarının inşası sürüyor. Bu yıkımlardan etkilenen Aziziye’de büyümüş olan Nader Hijazi (gerçek ismi değil), babasının evinin, yalnızca birkaç hafta öncesinde uyarı yapılarak yerle bir edildiğini belirtti. Eski mahallesine ait fotoğrafların savaş alanını andırdığını söyleyen Hijazi, “Halka, kimliğimize savaş açtılar” ifadelerini kullandı.

BBC’ye konuşan Suudi aktivistler, iki kişinin geçen yıl Cidde’deki yıkımlara itiraz ettiği için gözaltına alındığını, bu kişilerden birinin fiziksel olarak direndiğini, diğerinin ise yıkıma karşı sloganların olduğu çizimleri sosyal medyada paylaştığını kaydetti.

Cidde’de cezaevinde tutulan bir mahkumun akrabası, yıkılacağı belirlenen mahallelerinde veda buluşması düzenlemekle suçlanan 15 kişinin daha hapse koyulduğunu iddia etti. Ancak mahkumlara ulaşmada yaşanan zorluklar nedeniyle bu iddia doğrulanamadı.

ALQST’nin görüştüğü, Cidde mahallelerinden tahliye edilen 35 kişinin hepsi, ihbar süresinin uygulanmadığını ve tazminat verilmediğini savundu. Yarısından fazlası da gözaltı tehdidi altında evlerini boşaltmaya zorlandığını söyledi.

“Büyükelçilikteki toplantıya katılmam için 5 milyon teklif edildi”

İngiltere’de de hâlâ güvende hissetmediğini söyleyen Alenezi, bir istihbarat uzmanının Londra’daki Suudi Büyükelçiliği’nde bir toplantıya katılması şartıyla ona 5 milyon dolar teklif ettiğini, teklifi reddettiğini söyledi. Suudi hükümeti, bu iddia ile ilgili soruya da yanıt vermedi.

ABD merkezli gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın İstanbul’daki Suudi konsolosluğunda öldürülmesi başta olmak üzere, muhaliflere yönelik saldırılar bir süredir devam ediyor.

ABD istihbaratının raporunda, Muhammed bin Selman’ın Kaşıkçı’nın öldürülmesi operasyonuna onay verdiği sonucu açıklanmıştı. Ancak Suudi veliaht prensi cinayette rolü olduğuna dair suçlamaları reddetti.

Alenezi, Neom fütürist şehir projesi için aldığı emirlere itaat etmeme kararından pişman değil: “Muhammed bin Selman Neom’un inşasına engel olabilecek hiçbir şeye izin vermeyecektir. Eğer projede kalmış olsaydım benden kendi halkıma ne yapmamı isteyeceklerdi diye kaygı içinde düşünmeye başladım.”

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

-
Başa dön tuşu
escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
istanbul escort